CHP Konya Milletvekili Barış Bektaş:

- "2027 yılı için Adalet Bakanlığı’na 524 milyar lira bütçe ayrılmış; adalet duygusu bütçe cetvellerindeki rakamlarla değil, vatandaşın vicdanıyla ölçülür."

- "Ülkemizde bazıları için gün ağarmadan evde gözaltı yapılırken bazıları sakız çiğneyerek ifadeye gitmektedir; ancak fon vurgununda eski Bakan Fatma Betül Sayan Kaya'nın tutuklanması adalet duygusu adına önemli bir eşiktir."

- "Türkiye’deki 402 cezaevinde 433 bin 520 kişi bulunmaktadır; 304 bin kişilik kapasitenin üzerinde 129 bin kişi bulunmakta, iktidar ise sorunu 2028’e kadar 50 yeni cezaevi inşa etmekle çözmeye çalışmaktadır."

- "Hak arama maliyetleri ve yargılama süreleri katlanarak artmıştır; savunmanın temsilcisi avukatların, adliye çalışanlarının ve infaz koruma memurlarının sorunları acilen çözülmelidir."

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Konya Milletvekili Barış Bektaş, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu’nda gerçekleştirilen Adalet Bakanlığı’nın 2027 Yılı Bütçesi görüşmelerinde söz aldı. Konuşmasında yargıya olan güven erozyonunu sert sözlerle eleştiren Bektaş; kişiye göre değişen çifte standart uygulamaları, fon vurgunundaki adli süreçleri, cezaevlerindeki aşırı doluluk oranlarını, uzayan yargılama sürelerini ve savunma makamı ile adliye çalışanlarının yaşadığı ekonomik sıkıntıları Komisyon gündemine taşıdı.

CHP Konya Milletvekili Barış Bektaş’ın Komisyonda gerçekleştirdiği konuşma şöyle:

Sayın Başkan, Sayın Bakan, değerli milletvekilleri, değerli bürokratlar; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

"ADALET DUYGUSU BÜTÇE CETVELLERİYLE DEĞİL, VATANDAŞIN VİCDANIYLA ÖLÇÜLÜR"

Bugün Adalet Bakanının bütçesini ve adaletin geldiği noktayı Cumhuriyet Halk Partisi adına konuşacağım. 2027 yılı için 524 milyar lira bütçe ayrılmış, geçen yıla göre yüzde 34,7 ancak asıl mesele bütçenin ne kadar büyüdüğü değil adalet duygusunun ne kadar güçlendiği. Adalet, bütçe cetvellerindeki rakamlarla değil vatandaşın vicdanıyla ölçülür elbette. Bugün Türkiye'de en büyük sorunlardan biri hukuka duyulan güvenin aşınmasıdır. Vatandaş artık yalnızca mahkemede haklı olup olmadığını değil, bu hakkın yerine nasıl getirileceğini ve aynı hukuk kurallarının herkese uygulanıp uygulanmadığını soruyor çünkü hukuk devletinde adalet, kişinin kimliğine, siyasi görüşüne, ekonomik gücüne veya iktidara yakınlığına göre değişmez, adalet terazisi güçlüden yana eğildiği gün devletin temelleri sarsılır.

"FATMA BETÜL SAYAN KAYA'NIN TUTUKLANMASI ÖNEMLİ BİR EŞİKTİR"

Ülkemizde bazıları için gün ağarmadan evinde gözaltı işlemleri yapılırken, bazıları nazikçe, ciklet çiğneyerek intikal ediyor. Bu tür durumlar toplumun adalet duygusunu ciddi manada incitiyor Sayın Bakanım. Her şeye rağmen fon vurgununda eski Bakan Fatma Betül Sayan Kaya'nın tutuklanması, bu anlamda önemli bir eşik. Eski vali ve bürokratlardan sonra eski Bakanın Anayasa önünde eşitlik ilkesi gereği herhangi bir muafiyete tabi tutulmaması, Adalet Bakanlığına itibar kazandıran ve adalet duygusunu güçlendiren bir vaka zinciri hâlindedir ancak bu güven duygusunun pekişmesi, fon vurgunun tüm sorumlularının eksiksiz üzerine gidilmesiyle mümkün olacaktır. Bu yapılabilirse kamu malını yağmalama niyeti taşıyanlar için de caydırıcı bir etki yapacaktır.

"CEZAEVLERİNDE KAPASİTE AŞIMI 129 BİNE ULAŞTI, TÜRKİYE AVRUPA BİRİNCİSİ"

Bir başka mesele, cezaevleridir Sayın Bakanım. Bakanlığınızın kendi verileriyle 3 Ağustos 2026 itibarıyla, 402 cezaevi kurumunda 433 bin 520 kişi bulunuyor. Bu kurumların toplam kapasitesi 304 bin yani cezaevlerimizde kapasitenin üzerinde 129 bin kişi bulunuyor, her 100 kişilik yere 142 kişi düşüyor. Bu rakamların sahadaki karşılığı yatağı olmayan, sırayla uyuyan, yerde yatan insanlar. Avrupa Konseyinin bu yıl yayımladığı ceza istatistikleri de aynı tabloyu teyit ediyor. Türkiye 100 bin kişiye düşen 458 mahpusla Avrupa Konseyine üye 46 ülke içinde 1'inci sırada, bir yıl içerisinde de yüzde 29 bir artış olmuş, bu konuda da Avrupa 1'incisi, bu birincilikler övünebileceğimiz hususlar değil ancak ciddi uyarı mahiyetinde.

"ADALETİ BETONLA ÇÖZMEYE ÇALIŞIYORSUNUZ"

Peki, iktidarınızın bu tabloya cevabı ne? "2028 yılına kadar 50 yeni cezaevi." Değerli milletvekilleri, Sayın Bakanım; cezaevi inşa ederek hiçbir ülke adalet tesis edemez. Suçu önleyemeyen, tutuklamayı istisna olmaktan çıkarıp kural hâline getiren, ceza dışı tedbirleri etkin bir şekilde işletemeyen bir sistemde açılan her yeni cezaevi birkaç yıl içerisinde yeniden dolacaktır. Ekonomiyi betonla büyütmeye çalışan anlayış şimdi adaleti de betonla çözmeye çalışıyor. Oysa sorunun adresi inşaat değil, ceza ve tutuklama politikasıdır. Sayın Bakan, cezaevlerinde insan onuruna uygun koşulları sağlamak, devletin anayasal sorumluluğu. İnsanların özgürlüğünden yoksun bırakılması insanlık onurundan da yoksun bırakılması anlamına gelmez. Cezaevleri yalnızca cezalandırma değil topluma yeniden kazandırılma kurumları olmalıdır.

"İNFAZ SİSTEMİNDEKİ KEYFÎ UYGULAMALAR ZARAR VERİYOR"

Bugün infaz sistemimizde ciddi eşitsizlikler yaşanıyor. Benzer hukuki durumdaki hükümlülerin farklı infaz düzenlemeleri nedeniyle farklı sonuçlarla karşılaşması toplumun adalet duygusunu zedeliyor. Bir yandan infaz düzenlemeleriyle cezaevlerinin yükünü hafifletmeye çalışıyorsunuz ama kalıcı ve öngörülebilir bir infaz politikası yok. İnfaz sistemi sürekli değişiyor ve tartışmalar sürekli devam ediyor. İdare ve gözlem kurullarının uygulamaları da bu sorunları ancak artırıyor. Hükümlülerin iyi hâl değerlendirmelerinde nesnel ölçütler yerine tartışmalı ve ilgisiz gerekçeler kullanılıyor, ciddi şikâyetler var bu konuda barolara ve siyasetçilere. İnsan özgürlüğünü etkileyen kararlar, mahkeme kararları keyfî değerlendirmelerle belirsiz hâle getiriliyor. Bu idari kurulların takdiri, mahkemenin verdiği cezaların fiilen uzamasına neden oluyor. Hukuk devletinde idarenin takdirine değil kanunun açık ölçülerine ihtiyaç vardır. Buradan objektif kriterlerin oluşmasına yönelik etkili bir yargısal denetim bu kurulların üzerine kurulmalı diye düşünüyorum.

"YILLARCA SÜREN DAVALAR MAĞDURİYET YARATIYOR"

Adaletin bir başka yarası da yıllarca sonuçlanmayan davalar. İşçiler alacağını tahsil etmek için emekliliğe kadar bekliyor. Bir vatandaş miras davasının sonucunu göremeden, mirasını bile alamadan ölüyor. Esnaflar ticari uyuşmazlıkları nedeniyle çoğu zaman ekonomik varlıklarını kaybedebiliyorlar ve çoğu zaman yıllar sonra verilen kararlar bu adaletsizlikleri tazmin etmiyor. Sayın Bakan, yeni adliye binaları yapmak önemli ama makul bir sürede karar verilebilen bir yargı sistemi daha önemli.

"AVUKATLARIN VE ADLİYE ÇALIŞANLARININ ŞARTLARI DÜZELTİLMELİDİR"

Burada savunma makamı olan avukatların, meslektaşlarımın sorunlarını da dile getirmek istiyorum. Savunmanın güçsüz bırakıldığı bir yerde adalet tabii güçlü olmaz. Genç avukatlar ağır ekonomik koşullar altında eziliyor. CMK görevleri çok düşük. Yine, adli yardımlar çok cüzi ücretlerle yaptırılıyor ve mesleğin artan maliyetleri var. Bu konuda başlangıçta da bir vergi muafiyeti çok kısa bir süre için öngörülüyor. Bunların değiştirilmesi lazım çünkü savunma hakkı sadece avukatların değil, bütün vatandaşların temel anayasal güvencesi. Adalet hizmetlerinin yükünü taşıyan zabıt kâtipleri, mübaşirler, infaz koruma memurları ve diğer çalışanlar da çözüm bekliyor. Eşit işe eşit ücret politikasıyla çalışılmıyor; diğer memurlardan çok daha stresli bir alanda, yoğun bir şekilde, az personelle çalışıyorlar. Onların da bizden, hukukçu milletvekillerinden bu konunun dile getirilmesiyle ilgili ciddi talepleri var.

"HAK ARAMA MALİYETLERİ VE YÜKSEK HARÇLAR ADALETE ERİŞİMİ ENGELLİYOR"

Sayın Bakanım, bir de hak arama maliyetleri çok artmış durumda. Eskiden sadece maktu rakamlar artardı, şimdi yüzdelik dilimler artırılıyor yani rakamlar zaten enflasyona göre güncellendiği hâlde nispi harçlarda da artışa gidildiği için çok masraflı ve adli yardım şartlarınız çok şeklî ve onların yumuşatılması lazım, bu formel kalıpların dışına çıkartılması lazım. Örneğin, mirastan kaynaklı bir tarlanın yüzde 1'ine malikse, hiç gelir getirmeyen bir mülkü varsa "Bu vatandaşın tapu kaydı var." diye adli yardım talebi kabul edilmiyor. Bunların aşılması lazım çünkü hak aramak sadece güçlülerin, zenginlerin bir ayrıcalığı olmaktan çıkarılmalı, bütün vatandaşların ulaşabildiği bir faaliyet hâline getirilmeli.

"İHTİYAÇ YENİ BİNALAR DEĞİL, HUKUK GÜVENCESİDİR

Son olarak şunu ifade etmek istiyorum: Adalet Bakanlığının başarısı yapılan adalet binalarının sayısıyla, açılan cezaevleriyle ve harcanan milyarlarla ölçülemez; başarı vatandaşın hukuka güvenmesiyle, mahkemelerin bağımsızlığıyla, davaların makul şekilde ve makul sürede sonuçlanmasıyla ve herkese eşit uygulanmasıyla çözülür. Biz daha fazla cezaevi değil, daha fazla adalet istiyoruz; daha büyük adalet sarayları değil, hukuk güvencesi istiyoruz. Bu ülkenin ihtiyacı yeni adalet vaatleri değil, verilen vaatlerin hayata geçirilmesi Sayın Bakanım. Siyasi iktidarın lütfu değildir adalet, milletin vazgeçilmez anayasal hakkıdır ve ekonomi bozulursa düzeltilebilir, kurumlar yıpranırsa güçlenebilir ancak adalete duyulan güven kaybolursa onu yeniden inşa etmek çok ağır bir bedel gerektirir.

Ben bu düşüncelerle Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına Adalet Bakanlığı bütçesinin milletimize hayırlı olmasını ve vatandaşlarımızın adalet beklentilerine cevap vermesini temenni ediyor, hepinizi saygıyla selamlıyorum.